پیشنهادی که لرزه بر اندام جنگل‌های کشور می‌اندازد!

  در روز چهارشنبه – 27 دی‌ماه ۱۳۹۱ – شاهد سخنانی شگفت‌آور از عالی‌ترین مقام اجرایی کشور در مقابل نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی بودیم که لرزه بر اندام جنگل‌های کشور می‌اندازد!

     بدون شک پیشنهاد واگذاری جنگل‌ها به دامداران که در راهکارهای چهارگانه اقتصادی رییس جمهور در مجلس، آن‌هم در سال پایانی حکومت هشت ساله‌اش مطرح شد، گواه این حقیقت تلخ است که آموزه‌ها و اصول محیط زیستی در برنامه‌های مدیریتی پیش‌روی جایی نداشته و آشکارا تمامی یافته‌های متخصصین و اصول فنی در علم جنگل‌داری نادیده گرفته می‌شود! ماجرای نگران کننده‌ای که اضافه بر کارشناسان و دست‌اندکاران منابع طبیعی، بسیاری از ایرانیان دوستدار طبیعت را نیز دچار حیرت کرده است.

ادامه نوشته

حمایت از تنوع‌زیستی گیاهی و جانوری؛ گزینه‌ی برتر برای مبارزه با آفات جنگلی زاگرس

     پدیده زوال یا خشکیدگی بلوط و یا دیگر گونه‌های جنگلی مانند زالزالک و زبان گنجشک، رخدادی تلخ و نگران کننده در زاگرس است که شوربختانه هر روزه بر وسعت گستره آن افزوده می‌شود! هرچند که آفات و بیماری‌های جنگلی، تنها علت وقوع چنین فاجعه زیست محیطی در رویشگاه‌های جنگلی زاگرس نبوده و بدون شک گزینه‌های ذیگری مانند تغییرات اقلیمی، ریزگردها و تخریب‌ها در این ماجرای تکان‌دهنده نقش داشته‌اند، اما نمی‌توان چشم‌ها را بر آثار تخریبی طغیان آفات در بسیاری از مناطق جنگلی و حتی مرتعی زاگرس بست.

     فراموش نکنیم که؛ آفات به‌صورت طبیعی جزء فن طبیعی جنگل بوده و تا زمانی که جمعیت آن‌ها در سیکی طبیعی اکوسیستم جنگل بوسیله دشمنان طبیعی‌شان کنترل شده و در حد طبیعی قرار دارند هیچ‌گونه تهدیدی برای جنگل نبوده و جزیی از اکوسیستم جنگل محسوب می‌شوند. دست‌کاری‌های غیراصولی و دخالت‌های نابخردانه و آزمندانه انسانی که منجر به تخریب جنگل می‌شود سبب نابودی این دشمنان طبیعی شده و در اثر این اختلال اکولوژیکی، جمعیت آفات به طرز نگران‌کننده‌ای افزایش یافته و با طغیان و گسترش غیرعادی خود باعث خشکاندن و نابودی درختان ضعیف در جنگل می‌شوند.

     مدیریت آفات در عرصه‌های جنگلی به‌لحاظ پیوستگی اکولوژیکی اجزای این اکوسیستم‌ها، با عرصه‌های کشاورزی که متأسفانه مبارزه شیمیایی گزینه اول برای مقابله با آفات آن‌ها است، بسیار متفاوت بوده و امکان استفاده از مبارزه شیمیایی در این گستره‌های طبیعی وجود ندارد. بدون شک لازمه اجرای یک برنامه موفق کنترلی و مقابله‌ای در عرصه‌های طبیعی، درک درست و جامع از بیواکولوژی آفات و بیماری‌ها، دشمنان طبیعی و فنولوژی گونه‌های میزبان در قالب اصول چهارگانه زیر است:

ادامه نوشته

هدیه سازمان میراث فرهنگی به شکارچیان

     در شرایطی که بسیاری از هم‌وطنان، فعالان و دوستداران محیط زیست، براین باورند که در شرایط فعلی که جمعیت وحوش در تمامی زیستگاه‌های ایران بشدت کاهش یافته و شمار آن‌ها روندی بسیار نگران‌کننده پیدا کرده است، شکار افتخار نبوده بلکه عین بی‌اخلاقی و ظلم در حق  زیستمندان و انسان‌های نسل امروز و آینده این سرزمین است؛ خبر "ثبت میراث معنوی شکار در فهرست آثار ملی" توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری که در خبرگزاری فارس منتشر شده است، بدون‌شک رخدادی نابخردانه و حیرت‌انگیز و تأسف‌آور است.

     در حالی‌که خبرهای مسرت‌بخش رسیده از از اقصی‌نقاط دنیا حکایت از تقبیح اجتماعی شکار و کاهش معنادار شمار شکارچیان به‌دلیل تغییر سلوک و رفتارهای اجتماعی و انزجار جوامع از خونریزی و کشتار حیوانات که نشان از اعمال مدیریت جامع در تمامی بخش‌های دولتی دارد، به‌نظر می‌رسد هنوز در خصوص شاخص‌های تمیز هنجارها و ناهنجارهای اجتماعی، شکاف بسیار عمیق و شگفت‌آوری بین نگاه‌های نهادهای دولتی در کشور ما وجود دارد!

ادامه نوشته

پاره ای از دلایل فنی و قانونی برای پرهیز از کشت دیم در زیراشکوب جنگل های زاگرس

     کشت دیم در زیراشکوب جنگل ها از جمله موضوعات مطرح شده در سفرهای ده گردشی اخیر استاندار چهارمحال و بختیاری به منطقه لردگان بوده که شوربختانه واکنش های نگران کننده ای را از سوی رسانه ها و مردم جوامع محلی به دنبال داشته است. در پی واکنش های انتقادآمیز فعالان و کارشناسان حوزه منابع طبیعی کشور، استاندار مجددا" در جلسه کارگروه توسعه بخش کشاورزی مورخ 5 دی ماه 1391 ضمن اصرار بر صدور مجوز کشت دیم در زیراشکوب جنگل های استان، خواستار ارائه دلایل فنی و قانونی برای پرهیز از این فعالیت درآمدزا در جنگل های منطقه شدند.

     نگارنده با  افزون بر دو دهه سابق کار اجرایی در واحدهای شهرستانی و استانی که رعایت قوانین و اصول فنی مستقیما" در تمامی مأموریت ها و وظایف سازمانی محوله اجتناب ناپذیر بوده است؛ به برخی از دلایل مهم کارشناسی مورد نظر جناب استاندار به شرح زیر اشاره می کند:

ادامه نوشته

مردم سرخون با تهیه طوماری خواستار قطع نفت از سر سفره های شان شدند!

     ماجرای آلودگی نفتی چشمه سرخون در استان چهارمحال و بختیاری را که یادتان هست؟ همان ماجرای نشت نفت از خطوط انتقال و دفن غیر اصولی لجن‌های نفتی تلمبه خانه گندمکار در بالادست این چشمه بزرگ آب شرب روستایی که بنابر گزارش های دستگاه‌های محیط زیست، جهادکشاورزی، دامپزشکی و شیلات؛ منطقه را با یک بحران محیطی زیستی خسارت زا مواجه کرده است.

     البته افزون بر 2 دهه بود که پس از بارش باران، آب این چشمه که در پائین دست تلمبه خانه نفتی گندمکار قرار گرفته و منبع تأمین آب شرب اهالی چند آبادی، چند مزرعه پرورش ماهی و ده ها هکتار مزارع کشاورزی در منطقه است، آلوده به مواد نفتی گشته؛ اما از سال گذشته این آلودگی به شکل معنادار و نگران کننده ای شدت یافته و سلامت مردم نیز به خطر افتاده است. رخداد تلخی که بنابر گفتگوی اخیر فرماندار اردل جناب فیروز خسروی با خبرگزاری مهر؛ هم اکنون به یک بحران در منطقه تبدیل شده است و ایشان خواستار مشارکت و همکاری تمامی مسئولان دست اندرکار استانی و شهرستانی حوزه های آب، سلامت، کشاورزی و محیط زیست برای مدیریت آن بحران شده اند.

ادامه نوشته

تحلیلی بر کاستی های لایحه قانون جامع منابع طبیعی

  در روند رسیدگی“لایحه قانون جامع منابع طبیعی” در “کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شوراي اسلامي” آنچنان تغييرات ماهيتي و  حذف و اضافه هايي بر اين لايحه ارسالي دولت صورت گرفت كه در نهايت آن لايحه دولت را به يك طرح ارائه شده از سوي نمايندگان مجلس در كميسيون كشاورزي تبديل كرد كه به لحاظ بار مالي و تبعات آن، مجلسي ها به دنبال فرصتي بودند تا اينكه اين طرح را به لايحه اي از دولت پيوند زنند، با ورود لايحه خاك به مجلس فرصت را غنيمت شمرده و به بهانه سنخيت موضوع، طرح جامع منابع طبيعي و آبخيزداري خود را بر آن سوار كرده و درقالب يك لايحه، گزارش آن را توأما" تقديم مجلس كردند.

     تغييرات اعمال شده از سوي كارگروه و كميسيون كشاورزي مجلس بر لايحه دولت، به طور كلي ماهيت قانون منابع طبيعي را تغيير داده و با تضعيف بخش حفاظتي و احيايي آن که به شایستگی در قوانین فعلی منابع طبیعی به آن تأکید شده است، روح استعداديابي و واگذاري اراضي ملي را بر اين قانون مهم حاكم كرده است. شوربختانه لايحه اي كه قرار بود پس از تبديل شدن به قانون؛ نقاط ضعف و خلأهای قوانین فعلی منابع طبیعی و دغدغه‌های دست اندركاران منابع طبیعی کشور از حیث ناکارآمدی و به روز نبودن تعداد اندكي از مواد آن قوانین قدیمی ‌را برطرف کند، حالا با تبديل شدن به طرح و ادغام با لايحه خاك، در حال تبديل شدن به قانوني است که نه تنها اشکالات قوانین فعلی را برطرف نکرده بلكه ناباورانه حساسيت هاي حفاظتي آن كم شده و رويكردی پیدا کرده است كه ناخواسته این شبهه را بوجود می آورد که می خواهند آن دسته از اراضي جنگلي و مرتعي تجاوزي كه برخي سودجويان تاکنون نتوانسته اند از طريق مجاری قانونی مانند كميسيون هاي ماده 34 و يا ماده واحده به نفع خود تغيير كاربري داده و تعيين تكليف كنند را به نفع آن متصرفين قانون شكن - به بهانه های پایان دادن به مناقشات مردم و دولت بر سر اراضی اختلافی - تغییر کاربری دهند!

     بدون شك پررنگ كردن مباحث استعداديابي و واگذاري اراضي مغاير با فلسفه وجودي سازمان جنگل ها با مأموریت اصلی صيانت از اراضي ملي است كه بر بنياد قانون ملي شدن جنگل ها و مراتع سال 1341 تشكيل شده و به شايستگي بر وظايف حفاظتي و احيايي آْن تأكيد شده است. حتي برخي از  متخصصين و دلسوزان منابع طبيعي كشور با راه اندازي تشكيلات اداري تحت عناوين استعداديابي و واگذاري اراضي ملي براي تغيير چهره و كاربري اراضي جنگلي و مرتعي مخالف بوده و هستند. متأسفانه در اين اينگونه قوانين در برخورد با واژه تغييركاربري، جايگاه اراضي جنگلي و مرتعي بسيار پايين تر از اراضي كشاورزي - كه در قوانين مربوط به تغيير كاربري با سخت گیری ها و ممانعت هاي شديدتري مواجه است - قرار گرفته است.

     نگارنده بربنیاد افزون بر 20 سال سابق کار در واحدهای اجرایی در سطوح شهرستانی و استانی که اعمال قوانین فعلی را به صورت مستمر در تمامی مأموریت ها و وظایف سازمانی ایجاب می کرد؛ صرف نظر از ایرادات نگارشی در این لایحه، به برخی از کاستی های مهم و اساسی آن به شرح زیر اشاره می کنم:

ادامه نوشته

"روز جهانی جنگل" به تقویم ها راه یافت

     خبر امیدبخشی که در پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور منتشر شده است؛ حکایت از نامگذاری یک روز سبز در تقویم های جهانی دارد. مجمع عمومی‌سازمان ملل متحد روز 21 مارس(اول فروردين ماه) را به عنوان "روز جهانی جنگل" معرفی کرد تا نقش غیرقابل انکار جنگل‌ها در پایداری سرزمین و شادابی حیات زیستمندان جانوری و گیاهی کره خاکی را برای دولت ها پررنگ تر به نمایش درآورند.

     پاسداشت این روز جهانی از سال 2013 آغاز شده و ارتقاء سطح آگاهی‌های عمومی از اهمیت انواع جنگل ها و کلیه درختان خارج ازجنگل ها، هدف این نامگذاری بوده که در قالب ظرفیت سازی ترویجی در بین نهادهای دولتی مرتبط با حوزه جنگل و جوامع محلی با تأکید بر مدیریت و حفاظت مشارکتی برای توسعه پایدار جنگل ها صورت می پذیرد.

ادامه نوشته